از میدان امام حسین(ع) تا گلستان شهدا؛ اصفهان در چهلم تدفین رهبر شهید

خبرگزاری مهر_ گروه استان ها: غروب که بر گلستان شهدا نشست، اصفهان دوباره رنگ دیگری گرفت؛ نه از جنس هیاهوی یک مراسم رسمی بلکه شبیه شهری که بخشی از حافظه اش را ورق می زند. مسیرهای منتهی به گلستان شهدا آرام آرام پر شد از خانواده هایی که آمده بودند، جوانانی که پرچم های ایران و تصاویر رهبر شهید را در دست داشتند و پیرمردان و پیرزنانی که گویی برای ادای دینی قدیمی راهی اینجا شده بودند.

چهل روز از خاک سپاری پیکر مطهر رهبر شهید امت، حضرت آیت الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه ای(قدس الله نفسه الزکیه) گذشته بود؛ اما برای حاضران، فاصله میان آن روز و این عصر، فاصله ای طولانی نبود. نشانه های سوگ هنوز در چهره ها دیده می شد و نام رهبر شهید همچنان برای بسیاری نه یک عنوان سیاسی، که بخشی از روایت سال های زندگی شان بود.

گلستان شهدا؛ جایی برای روایت دوباره یک فقدان

سالن جدید گلستان شهدای اصفهان عصر امروز میزبان مراسم بزرگداشت چهلمین روز خاک سپاری پیکر مطهر رهبر شهید بود؛ مراسمی که خانواده های معظم شهدا، ایثارگران، مسئولان ارشد استان و اقشار مختلف مردم اصفهان در آن حضور داشتند.

گلستان شهدا برای چنین مراسمی انتخابی معمولی نیست. اینجا پیش از آنکه یک محل برگزاری مراسم باشد، دفتر خاطرات جمعی اصفهان است؛ جایی که نام شهیدان بر سنگ ها حک شده و نسل های مختلف، خاطره فقدان و ایستادگی را در کنار یکدیگر به یاد آورده اند. قرار گرفتن مراسم چهلم رهبر شهید در چنین فضایی به آیین امروز معنایی فراتر از یک برنامه سوگواری بخشیده بود؛ گویی روایت یک شهادت در کنار روایت صدها شهادت دیگر قرار گرفته بود.

از ورودی های سالن که عبور می کردی، تفاوت میان یک مراسم رسمی و آنچه در میان مردم می گذشت بیشتر آشکار می شد. گروهی آرام با یکدیگر گفت وگو می کردند، برخی قاب عکس ها و تصاویر رهبر شهید را در دست داشتند و خانواده های شهدا در میان جمع، بیش از هر چیز یادآور پیوندی بودند که میان «شهادت» و «وفاداری» در فرهنگ این شهر شکل گرفته است.

مراسم با تلاوت آیاتی از کلام الله مجید آغاز شد؛ صدای قرآن برای دقایقی فضای سالن را از گفت وگوهای پیش از مراسم جدا کرد. پس از آن، سرود ملی جمهوری اسلامی ایران پخش شد و حاضران به احترام ایستادند؛ لحظه ای که فضای سوگ برای دقایقی رنگی از هویت ملی و جمعی به خود گرفت.

چهلمی که فقط یادبود نبود

چهلم در فرهنگ ایرانی و اسلامی صرفاً یک عدد در تقویم سوگ نیست؛ فرصتی است برای بازگشت به خاطره و بازخوانی جای خالی کسی که دیگر در میان مردم نیست. در مراسم امروز نیز این معنا را می شد در رفتار حاضران دید.

برخی آمده بودند تا فقط در آیین بزرگداشت شرکت کنند؛ برخی اما انگار می خواستند برای آخرین بار با روزهای پرالتهاب پس از شهادت رهبر شهید وداع کنند. چهره های مختلف سن های مختلف و روایت های متفاوت در یک نقطه کنار هم قرار گرفته بود؛ از خانواده های شهدا گرفته تا جوانانی که شاید بخش مهمی از شناخت سیاسی و اجتماعی خود را در سال های اخیر به دست آورده اند.

سخنران این مراسم حجت الاسلام والمسلمین عباس محمدحسنی، رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، بود؛ اما پیش از آنکه سخنرانی آغاز شود خود حضور مردم، بخشی از روایت مراسم را شکل داده بود. گاهی سکوت میان جمعیت، بیش از هر سخنرانی گویای حال و هوای مجلس بود.

از تهران تا اصفهان؛ چهل روز در امتداد یک تشییع تاریخی

حضرت آیت الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، در روز 9 اسفند 1404 به شهادت رسید. پس از آن، پیکر مطهر ایشان در روزهای 12 تا 18 تیرماه 1405 در شهرهای تهران، قم، نجف، کربلا و مشهد با حضور میلیونی مردم تشییع و تدفین شد.

چهلم امروز اصفهان را نمی توان جدا از آن روزهای تاریخی دید. مراسمی که از تهران آغاز شد و در قم، نجف، کربلا و مشهد ادامه یافت، اکنون در اصفهان به ایستگاه دیگری رسیده بود؛ ایستگاهی که در آن، مردم شهر در کنار مزار شهیدان، یاد رهبر شهید را گرامی داشتند.

اصفهان البته از شب گذشته خود را برای این آیین آماده کرده بود. میدان امام حسین(ع) و شماری از میادین و خیابان های شهر در شب چهلم، شاهد حضور گسترده مردم بود. آن اجتماع شبانه، مقدمه ای بود برای مراسم اصلی امروز در گلستان شهدا؛ جایی که شهر از خیابان ها فاصله گرفت و به فضای آرام تر مزار شهیدان رسید.

روایت اصفهان از یک فقدان

در اصفهان، سوگ همیشه فقط به گریه و سیاه پوشی خلاصه نمی شود. این شهر، حافظه ای طولانی از جنگ، شهادت و بدرقه دارد؛ از کوچه هایی که روزی پیکر جوانانشان را تشییع کرده اند تا گلستانی که هزاران نام را در خود جای داده است.

شاید به همین دلیل بود که مراسم امروز بیش از آنکه صرفاً یک آیین رسمی به نظر برسد، امتداد همان فرهنگ قدیمی بدرقه بود؛ فرهنگی که در آن، مردم پس از فقدان، دوباره دور هم جمع می شوند تا نشان دهند یک نام، یک خاطره یا یک آرمان، با پایان زندگی صاحب آن پایان نمی یابد.

وقتی مراسم به پایان نزدیک شد، جمعیت آرام آرام از سالن خارج شد. برخی راهی مزار شهدا شدند و برخی در محوطه گلستان شهدا مکث کردند. هوا رو به تاریکی می رفت و چراغ های محوطه یکی پس از دیگری روشن می شدند.

در میان رفت وآمد مردم، گلستان شهدا همچنان آرام بود؛ همان طور که دهه هاست آرام مانده و نام های بسیاری را در خود نگه داشته است.

چهلم رهبر شهید در اصفهان، در چنین جایی برگزار شد؛ کنار کسانی که سال ها پیش رفتند و امروز نامشان بر سنگ ها مانده است. شاید معنای اصلی مراسم نیز همین هم نشینی بود: یاد یک شهید تازه، در کنار حافظه شهیدانی که اصفهان سال هاست با آنان زندگی می کند.